RUSYA'NIN TEK SAVAŞ KARŞITI PARTİSİNİN SEÇİME KATILMASINA ÖNCE İZİN, SONRA YASAK

Rusya'nın tek liberal, savaş karşıtı partisi Yabloko'nun başkan yardımcısı 63 yaşındaki siyasetçi, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını sona erdirmesi çağrısında bulunmuştu.

Rusya Yüksek Mahkemesi, Yabloko'nun Ukrayna'nın işgalinden bu yana yapılacak ilk parlamento seçimlerine katılmasını yasaklamıştı.

Oysa parti temmuz ayında Rusya'nın en üst seçim otoritesi tarafından seçim pusulasında yer almak üzere tescil edilmişti.

Peki, partinin seçimlere katılması neden yasaklandı?

Sovyetler Birliği'nin çöküşünden iki yıl sonra, 1993'te kurulan Yabloko, o zamanki başkan Boris Yeltsin'i ve Çeçenistan'daki savaş da dahil olmak üzere politikalarını eleştirerek hızla destek kazandı ve hatta görevden alınması için girişimlerde bulundu.

1990'lar boyunca Rusya parlamentosu Duma'da sandalyeleri vardı, ancak 2003'te bunları kaybetti ve o zamandan beri hiçbir parlamento temsilcisine sahip değil.

Eleştirmenler, Yabloko'nun kurucusu ve eski başbakan yardımcısı Grigori Yavlinski'yi, partisinin hükümet onaylı siyasi sistem içindeki yerini korumak için Kremlin'e yönelik eleştirilerinde temkinli davranmakla suçladılar.

74 yaşındaki Yavlinski'nin Putin ile uzun süredir devam eden bir ilişkisi olduğu biliniyor. Yavlinski, Ukrayna'daki savaşı durdurması için Putin'i ikna etmek amacıyla 2023'te Kremlin'de biraraya gelmişti, ancak bu çabası sonuç vermemişti.

Yabloko ayrıca hükümetten ziyade muhalif politikacılarla savaşmakla da suçlandı.

2007'de Yabloko, daha sonra Rusya muhalefetinin gayriresmî lideri olacak Aleksey Navalni'yi partiden ihraç etti.

Navalni 2024'te Sibirya'daki bir cezaevinde öldü, ancak Yavlinski onu sonuna kadar milliyetçi ve popülist diye nitelendirmeye devam etti.

Yabloko'nun uzun süredir devam eden savaş karşıtı duruşu, seçmenler arasında her zaman popüler olmadı.

Kamuoyu yoklamalarının Rusların çoğunun desteklediğini gösterdiği 2014'teki Kırım'ın Rusya tarafından ilhakını ve aynı on yılın sonlarında Suriye'deki askeri operasyonu eleştirdi.

Ancak anketler, Yabloko'nun Ukrayna'daki savaşa karşıtlığının -sıkı sansür yasalarına uymak için dikkatlice formüle edilmiş olmasına rağmen- 2026'da destek kazandığını gösteriyor.

Ukrayna'nın Rus petrol altyapısına ve cephe hattından uzaktaki şehirlere yönelik insansız hava aracı saldırıları, yakıt kıtlığına ve kamuoyundaki endişenin artmasına yol açarken, Kremlin'in onay oranları da düşüyor.

Hükümet yanlısı bir kamuoyu yoklama şirketine göre, bu yaz Kremlin'in Birleşik Rusya partisine verilen destek yüzde 33'e düştü. Bu, 2022'de Ukrayna'ya yönelik işgalin başlamasından bu yana kaydedilen en kötü sonuç.

Aynı zamanda, bazı anketler Yabloko'nun parlamento seçimlerinde oyların %5'inden fazlasını alarak Rusya parlamentosu Duma'da sandalye kazanmak için gerekli barajı aşabileceğini gösteriyor.

Yaz aylarında parti, sosyal medyada bir fenomen haline geldi ve gençler, Rusça'da Yabloko kelimesinin anlamı olan elmaları tutarken çektikleri videoları paylaştılar.

Yabloko'nun parlamentoda sandalye kazanması, Putin ve politikalarına ülke çapında destek imajı çizmeye çalışan Rus yetkililer için ciddi bir zorluk teşkil edecek.

Yabloko'ya desteğin artmasıyla birlikte, parti son birkaç aydır en popüler politikacılarına yönelik benzeri görülmemiş baskılarla karşı karşıya kaldı.

Partinin bir düzineden fazla siyasetçisi aşırıcılıkla ilgili suçlamalarla tutuklandı ve bunların en dikkat çekeni Şlosberg'di.

Bu ay ise parti, Kremlin yanlısı Rodina partisinin açtığı ve karşıtları tarafından "saçma" olarak nitelendirilen bir dava sonucunda parlamento seçimlerine katılmaktan men edildi.

Rodina, Yabloko'yu, Rusya Yüksek Mahkemesi'nin 2023'te aşırılıkçı olarak tanımladığı "uluslararası LGBT hareketi"ni destekleyen materyaller yayınlayarak, aşırılıkçı bir örgütü alenen desteklemekle suçladı.

Ayrıca, Yabloko'yu telif hakkı ihlaliyle suçladı, zira partinin üst düzey bir üyesi, Sovyet döneminden kalma "Her zaman güneş olsun" şarkısının sözlerini kamuoyu önünde alıntılamıştı.

Yüksek Mahkeme davayı haklı buldu.

Moskova'daki mahkeme binasının önünde, duruşmanın yapıldığı yerde yüzlerce genç, Yabloko'ya destek vermek için toplanarak şarkılar söyledi ve bayraklar salladı.

Yabloko lideri Nikolay Ribakov, partinin popülaritesindeki ani yükselişin, seçimlere katılmasının engellenmesi kararının arkasında olduğu düşünülen Kremlin için bardağı taşıran son damla olup olmadığı konusunda yorum yapmaktan kaçındı.

Ancak sürgündeki siyasetçi İlya Yashin, eski bir Yabloko üyesi ve 2000'li yıllarda partiden ihraç edilmiş biri olarak, kesinlikle böyle olduğuna inanıyor.

"Toplumda büyük bir protesto potansiyelinin biriktiği ve bunun bir çıkış yolu aradığı açıkça görülüyor" diyor.

"Ve en ufak bir çatlak bile belirir belirmez, her şey doğrudan oraya yöneliyor. Ve yetkililer de hepsini kapatmaya çalışıyor."

Yabloko, 17 Ağustos'ta yasağa itiraz etti, ancak bu itiraz Yüksek Mahkeme tarafından reddedildi ve destekçilerinden 30'dan fazlası mahkeme dışında tutuklandı.

Ribakov mahkemeden ayrılırken destekçilerine, "Bu, yargı sürecinin bir taklidiydi" dedi.

"Mahkeme davanın esasını incelemedi ve bununla ilgilenmedi."

"Ama onlar da anlıyor, siz de anlıyorsunuz ki, Yabloko seçimlerden çıkarıldı çünkü biz barış ve özgürlükten yanayız."