ÖLÜ YILDIZDAN GELEN "DALGA", GÖKBİLİMCİLERİ ŞAŞIRTTI

Yıldızlardan çıkan gaz ve toz, zaman zaman yıldızın etrafındaki maddeye çarparak evrene bir şok dalgası gönderebiliyor.

Ancak bilim insanları, bu şok dalgalarından birinin ölü bir yıldızdan çıktığını gözlemledi. Bu, daha önce hiç görülmemiş, imkansız olduğu düşünülen ve tatmin edici açıklaması olmayan bir şey.

Yeni çalışmayı yöneten Durham Üniversitesi'nden Simone Scaringi, "Daha önce hiç görülmemiş ve daha da önemlisi tamamen beklenmedik bir şey bulduk" dedi.

Varşova'daki Nicolaus Copernicus Astronomi Merkezi'nden Krystian Ilkiewicz, "Gözlemlerimiz, mevcut anlayışımıza göre orada olmaması gereken güçlü bir dışa akışı ortaya koyuyor" dedi.

Çalışma, 730 ışık yılı uzaklıktaki RXJ0528+2838 adlı yıldıza odaklandı. Bu yıldız, tıpkı güneşimiz gibi galaksimizin merkezinin etrafında dönüyor.

Hareket ederken de tıpkı bir teknenin suda ilerlerken önünde görülebilen dalgaya benzer bir şok dalgası oluşturuyor. Genellikle, dalgayı oluşturan madde yıldızdan çıkar ancak bilim insanları sözkonusu yıldızın bu şekilde madde üretmemesi gerektiğine inanıyor.

Profesör Scaringi, "Sessiz ve disksiz olduğu varsayılan bir sistemin böylesine muhteşem bir nebulayı tetikleyebilmesi, nadir görülen 'vay canına' anlarından biriydi" dedi.

Dalga, ölü yıldızın en az bin yıldır dışarıya madde gönderdiğini gösteriyor. Araştırmacılar bunun nasıl mümkün olabileceğini bilmiyor ancak bunun henüz bulamadıkları bir tür gizli enerjiye işaret ettiğine inanıyorlar.

Ilkiewicz, "Bulgumuz, disk olmasa bile bu sistemlerin güçlü dışa akışlar oluşturabileceğini ve henüz anlamadığımız bir mekanizmayı ortaya çıkardığını gösteriyor. Bu keşif, maddenin bu ekstrem ikili sistemlerde nasıl hareket ettiği ve etkileşimde bulunduğu hakkındaki standart tabloya meydan okuyor" dedi.

Araştırmacılar, sürecin nasıl işlediğine ışık tutabilecek daha fazla örnek bulmayı umuyor. Yakında faliyete geçecek Aşırı Büyük Teleskop'un bunu yapmalarını ve bu gizemli enerji kaynağını ortaya çıkarmalarını sağlayacağını umuyorlar.

Çalışma, Nature Astronomy adlı akademik dergide yayımlanan, "A persistent bow shock in a diskless magnetised accreting white dwarf" (Disksiz manyetikleşmiş, madde biriktiren beyaz cücede kalıcı bir yay şoku) başlıklı yeni makalede açıklandı.

*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

independent.co.uk/space

Independent Türkçe için çeviren: Çağatay Koparal