“ KREDİ FAİZİNİN AŞAĞIYA ÇEKİLMESİ PARA MALİYETİNE BAĞLI ”

Para maliyetlerinde olası azalmanın kredi faizlerine aşağıya çekebileceği, .para maliyetini azaltacak tedbirlerin hayata geçmesi durumunda yerel bankaların kredi faizlerini daha da aşağıya çekerek piyasalardaki daralmayı önleyebileceği belirtildi.

“Ekonomi Kıbrıs” Programına (Genç Tv) konuk olan Near East Bank  İç Sistemlerden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Aytaç Sönmez, KKTC Merkez Bankası’nın son yıllarda paradaki maliyet unsurlarını azaltacak bazı tedbirleri hayata geçirdiğini ancak bunların yeterli olmadığını, yeni tedbirler alınması durumunda yerel bankaların kredi faizlerini daha da aşağılara çekerek piyasalardaki daralmayı önleyebileceği bununda alt yapı yatırımlarını ve istihdamı artırabileceğini bildirdi. Yerel Bankaların kar oranlarında zaman zaman düşüşler yaşanabileceğini, bunların fon maliyetlerindeki artışlar ve ödenmeyen tahsili gecikmiş alacaklarla doğrudan ilgisi bulunduğunu anlatan Sönmez konuyu şöyle özetledi: “ Bankaların daha  düşük  faiz oranlarıyla  kredi  kullandırabilmesi  ancak  elde  ettikleri  fonların  maliyetlerini  aşağıya  çekebilmeleri  ile  mümkün  olabilecektir.  Konuşmamızın  başında  belirtiğim  disponibilite,  munzam  karşılık,  tasarruf  mevduatı  sigorta  primi  vb.  Yasal  zorunluluk  olarak  bankaların  karşısında  duran  maliyet  unsurlarının  da  aşağıya  çekilmesi  halinde  o  zaman  şimdikinden  düşük  oranda  faiz  uygulamasının  bir  anlamı  olacaktır. Öte  yandan  aktüel  enflasyon  oranının  da  para  maliyetlerinin  belirlenmesinde  önemli  bir  payı  olup,  yukarıda  bahsedilen  maliyet  unsurlarında  yer  alacak  düşüşlerin  anlamlı  ve  kalıcı  olabilmesi  ve  istenilen  oranda  maliyetleri  aşağıya  çekebilmesi  için  enflasyon  oranında  da  belirgin  düşüş  olması  gerektiğinin  de  altını  çizmek  istiyorum.  Yoksa  bu  olmazsa zaten  sektörün  daha  önce  belirttiğim  nedenlerle  daralan  kar  kapasitesi  daha  da  daralacaktır. Bu  ise  sektörde  daha  az  istihdam,  daha  az  altyapı  yatırımı,  piyasaya    özellikle  reel  sektöre  daha  az  kredi  kullandırılması  anlamını  taşıyacaktır.”

Son günlerde yabancı para birimleri euro ve  dolar (usd) da yaşanan hareketlilikle ilgili soruya yanıt verirken  yabancı para birimlerindeki hareketliliğin kullandığımız para birimi olan Türk Lirasını olumsuz etkilediğine işaret ederek bunun  makro  düzeyde  ele alınması  gereken  bir  konu olduğunu ifade eden Sönmez, “EURO  bölgesindeki  stres  ve  EUR0/USD  paritesindeki  hareketliliğin  KKTC  ekonomisine  etkisi  nasıl  olur?  Ticaret  Güney  Kıbrısa  kayar  mı? Sorusuna şu yanıtı verdi:

“ Pek  çok  iktisatçı  ve  ekonomistin  bildiği  bir  deyiş  vardır;  Dünya  ekonomisinin  motor  gücü  Atlantiğin  iki  yakasıdır.  Yani  Avrupa  Birliği  ve  Amerika  Birleşik  Devletleri. Birinin  para  birimi  EUR0  diğerininki  ise  Amerikan  Doları.  Doğal  olarak iki  para  biriminin  dünya  ticaretinde  dominant  olması ve bu  para  birimi  üzerinden  mal  ve  hizmet  fiyatlarının  belirlenmiş  olması  nedeniyle  ülkelerin  ithalat  ve  ihracat  rakamları  bu  iki  paranın  değerlerindeki  oynamalardan  etkilenmektedir.  Yani  aslında  EUR0/USD  paritesindeki  hareketlilik  makro  düzeyde  ele alınması  gereken  bir  konudur.  Ülkemize  ne oranda  etkisi  olur  şu  an  kestiremiyorum.  Ancak  şunu  söyleyebilirim. Bizi  esas  ilgilendiren  Türk  Parasının  EUR0  karşısındaki  değerinde  meydana  gelecek  değişimlerdir.  Şu  an  için  öyle  bir  öngörüm  yok  ama,  diyelim  ki  şu an  EUR0’nun  2,72 TL olan  kurunun  birkaç  ay  içinde  2,50’ye  düştüğünü  varsayalım.  Bu  durumda  güneyde  EUR0  cinsinden  fiyatlanmış  malların  TL  karşılığında  da  düşüş  olacağı  için  tabii  ki  kuzeydeki  tüketiciye  cazip  gelebilecektir. Ancak  yine  de  ticaret  güneye  kayar  diyemem  bu  durumda  bile.  Çünkü  süreci  etkileyen,  örneğin kuzeydeki  bireylerin  satın alma  güçlerinde  yaşanan  azalma,  gelirlerinin  büyük  kısmının  kredi  taksitlerine  bağlanmış  olması,  bazı  psikolojik  ve  sosyal  yaklaşımlar  vb  başka   sebepler  de  olabilir  kanaatindeyim.“ Lha