HASTALIK MEVSİMİ BAŞLADI: GRİP VE COVİD'İ NASIL AYIRT EDECEĞİZ?

• Dr. Oscar Duke
• Unvan,BBC Morning Live Sağlık Uzmanı

Virüslerin yol açtığı grip ve soğuk algınlığı dahil hastalıklar yıl boyunca görülebilir, ancak en çok soğuk aylarda ortaya çıkıyor.

Peki, bunun yalnızca bir soğuk algınlığı olup olmadığını nasıl anlayabiliriz ve bizi en çok rahatsız edecek bu hastalıklardan nasıl korunabiliriz?

BBC'nin Morning Live programında düzenli olarak ekranlara çıkan tıp doktoru Oscar Duke bu konuyla ilgili en önemli tavsiyelerini paylaşıyor.

Soğuk hava soğuk algınlığına neden olur mu?

Soğuk havanın bağışıklık sistemimizi ne ölçüde etkilediğine dair araştırmalar henüz net değil.

Ama hepimiz hava soğuduğunda genellikle kendimizi sıcak, rahat, kapalı alanlara atıyoruz. Ve bu ortam, virüsler için mükemmel bir alan yaratıyor.

Bazı ülkelerde, örneğin İngiltere'de, bu dönem aynı zamanda çocukların yaz tatilinden sonra okula geri döndükleri zamana denk geliyor.

Okul ve kreşler, virüslerin bolca dolaştığı birer petri kabı gibi görülebilir. Çocuklar da bu mikropları eve getirebilir.

Aynı şey üniversite yurtlarındaki yeni öğrenciler için de geçerli.

Bir araya gelmek mikropların yayılmasına neden olabildiği gibi yoğun içki tüketimi ve eğlence de bağışıklık sistemini daha da zayıflatabilir.

Farkını nasıl anlayacağız?

Soğuk algınlığı, grip ve Covid gibi daha ciddi virüslerin birçok belirtisi birbirine benzer.

Ama bazı ipuçları size suçluyu ayırt etmede yardımcı olabilir.

Soğuk algınlığı genellikle yavaş yavaş başlar. Burnu ve boğazın arka kısmını etkiler, bazılarında ağzın arka tarafında gıdıklanma olur.

Bir diğer erken uyarı işareti kulakta basınç hissi olabilir. Virüs daha da ilerlerse akciğerlere ulaşabilir ve inatçı bir öksürüğe yol açabilir.

Ancak çoğunlukla bu belirtiler günlük hayatımıza devam etmemizi engellemez.

Aynı şey grip için söylenemez. Grip genellikle vücut ağrıları, ateş ve kas zayıflığını da beraberinde getirebilir.

Grip sizi illa yatağa düşürmek zorunda değil ama çoğu zaman öyle hissettirebilir.

Pandemiden bu yana Covid işi daha da karmaşık hale getirdi, çünkü grip ile çok benzer belirtilere sahip.

Ama Covid'i diğerlerinden ayırabilecek bazı kendine has işaretleri var:

• Koku ya da tat kaybı,
• Yeni varyantlar Stratus ve Nimbus bu kış yayılırken görülen "jilet gibi keskin" boğaz ağrısı,
• İshal.

Yine de önerilen şey evde kalıp dinlenmek ve iyileşmeye çalışmaktır.

Fakat eğer kronik bir rahatsızlığınız varsa, nefes darlığı çekiyorsanız ya da belirtiler üç haftadan uzun sürüyorsa hiç vakit kaybetmeden doktora başvurmalısınız.

Stratus ve Nimbus hakkında neler biliniyor?

Uzmanlara göre, bazıları tarafından Stratus olarak adlandırılan XFG ve Nimbus olarak bilinen NB.1.8.1 şu anda yaygın olarak görülen Covid varyantları.

Bunlar önceki Covid-19 varyantlarına kıyasla daha büyük bir tehdit oluşturmuyor.

Ancak virüsün son zamanlarda geçirdiği genetik değişiklikler enfeksiyon olasılığını artırabilir.

Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Prof. Alpay Azap, test yaptırılan hastaların neredeyse yüzde 80'inde Covid virüsüne rastlandığını belirtiyor.

Son vakalarda ses kısıklığı veya keskin boğaz ağrısı gibi belirtiler bildiriliyor.

Belirtileriniz varsa ve evden çıkmanız gerekiyorsa, yüz maskesi takmanız öneriliyor.

İngiltere'nin Ulusal Sağlık Hizmetleri NHS, boğaz ağrısı için bol sıvı tüketmenin ve bir çay kaşığı balın faydalı olabileceğini söylüyor.

Kraliyet Aile Hekimleri Koleji'ne göre, İngiltere genelinde Covid oranları özellikle çok küçük yaştakiler ve yaşlılar arasında artış gösteriyor.

Neler iyi gelir?

Vücudumuz virüslerle ve enfeksiyonlarla doğal olarak savaşır, ancak doğru ilaçlarla bu sürece destek verebiliriz.

• Parasetamol: Eğer kullanmanızda sakınca yoksa bu ilaç ya da ibuprofen ilk başvurulacak seçeneklerdir. Ateşi düşürmede ve ağrıyı hafifletmede oldukça etkilidirler. Ama unutmayın, birçok öksürük ve soğuk algınlığı şurubu az miktarda da olsa parasetamol içerir; bu yüzden yanlışlıkla fazla almadığınızdan emin olun.
• C vitamini: Soğuk algınlığından korunmaya yardımcı olduğu düşünülür. Fakat bu konuda çok güçlü kanıtlar yoktur. Eksiklik söz konusu değilse, sağlıklı ve dengeli beslenmeye odaklanmak çok daha önemlidir.
• D vitamini: Kışın güneş ışığının azaldığı ülkelerde D vitamini takviyesi almak tavsiye edilir.
• Dekonjestan sprey: Burun açıcı spreyler harika hissettirir ve anında rahatlama sağlar. Ancak çok sık kullanılırsa "geri tepme tıkanıklığına" yol açabilir. Yani burun sprey olmadan şişmeye başlar. Bu yüzden en fazla dört-beş gün kullanmanızı öneririm.
• Tavuk çorbası: Virüslerle doğrudan savaştığına dair güçlü bir kanıt olmasa da, sıcağı boğazınızı rahatlatabilir ve belirtileri hafifletebilir. Ayrıca vücudu sıvı alımıyla destekler; enfeksiyonla savaşırken bol sıvı almak çok önemlidir.

Peki ya aşılar?

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre grip virüsünün neden olduğu enfeksiyonları ve ağır sonuçları önlemenin en etkili yolu aşı.

Grip virüsü sürekli değişir ve evrim geçirir; bu yüzden her yıl yeni türlere karşı aşı güncellenir.

Dr. Oscar, aşı teklif edilirse yıllık grip aşısını yaptırmanın çok önemli olduğunu söylüyor.

Uygunluk, ülkeler arasında değişiklik gösteriyor; amaç ise en çok risk altındaki gruplara öncelik vermek.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'ne göre gripten komplikasyon riski yüksek olan kişiler için aşı özellikle önemlidir.

Bu gruplar şunlardır:

• Belirli kronik hastalıkları olanlar,
• Hamile kadınlar,
• Altı ay ile beş yaş arasındaki çocuklar,
• Yaşlılar,
• Sağlık çalışanları.