EŞCİNSEL EVLİLİK DOSYASI

Kıbrıs’ın güneyinde eşcinsel evlilik parlamentodan onay aldı. Artık Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı olan tüm eşcinseller Kıbrıs’ta da evlenme şansını yakaladı. Eşçinsel evlilik konusunda merak edilenleri sizin için derledik.

İşte dünyada eşcinsel evliliklerin durumu…

EŞCİNSEL EVLİLİK NEDİR?

Eşcinsel evlilik, eşcinsel iki bireyin aile formatındaki birliktelikleri için resmi ve sosyal çerçevelerce tanımlanmış bir evlilik türüdür. Bu tür bir beraberlik için gey evlilik, lezbiyen evlilik, homoseksüel evlilik, eşdeğer evlilik gibi terimler de kullanılmaktadır. Eşcinsel evliliğin yasallaştırılması APA'nın "yasal hak" nitelemesi ve eşitlikçilik konusunda cinsel ayrımın ortadan kaldırılması için eşcinsellerin resmi olarak birlikte yaşamalarına dair düzenlemeler bütününü kapsar.

TERMİNOLOJİSİ ÜZERİNE

Eşcinsel evlilik taraftarları, özel haklar yerine sadece eşitlikçiliği arzuladıklarını vurgulamak için "eşcinsel evlilik" terimi yerine, "eşdeğer evlilik" terimini kullanmayı tercih ederler. Eşdeğer evlilik, ayrıca feministler tarafından, partnerlerin cinsiyetlerinin önem teşkil etmediğini, her ikisinin de evlilikte eşit haklara sahip olduğunu belirtmek için kullanılan bir terim olmuştur. Durum karşıtları ise eşcinsel evliliği haklar açısından heteroseksüel evlilik ile eşitlemenin, evlilik ve evlilik geleneğinin daha başka şekilde yorumlanmasına yol açacağını savunmuştur.

Bazıları ise, “evlilik” kelimesinin dini münasebette kalmasını, medeni ve yasal kontekste ise değişmez bir sivil birliktelik konsepti kullanılmasını önermiştir.

EŞCİNSEL EVLİLİĞİN TARİHSEL SÜRECİ

Ming hanedanı döneminde Çin'in güneyindeki Fujian bölgesinde kadınlar, süslü törenlerde sözleşmeyle kendilerini daha genç kadınlarla bağlarlardı.Erkekler de benzeri sözleşmelere katılırlardı. Böyle sözleşmeler antik Avrupa tarihindekilerine benzerdi.

Eşcinsel evlilikten bahseden ilk kayıt, Roma İmparatorluğu'nun ilk senelerine dayanır. Bu eşcinsel evlilikler, heteroseksüel evliliklerinde yapılan aynı törenler ve geleneklerle resmileştirildi. Cicero, Latincede "evlenmek" anlamına gelen "nubere" kelimesini kullanarak, sıradan bir şekilde Büyük Curio'nun oğlunun evliliğinden bahseder. Cicero'ya göre Küçük Curio, Antonius ile "sağlam ve kalıcı bir evlilikte birleşmişti".

Martialis de birkaç eşcinsel evlilikten bahseder. Juvenalis, sanki "hiçbir özelliği yok" gibi bazı eşcinsel evlilik törenlerine gitmesinden bahsetmiştir. Hıristiyanlık, Roma İmparatorluğu'nun resmî dini olmasına kadar eşcinsel evlilikler devam etmiştir. Theodosius kanunlarında bir kanun (C. Th. 9.7.3.) Hıristiyan imparatorları II. Konstantius ve Konstanstarafından çıkarıldı. Bu kanun antik Roma'da eşcinsel evliliği yasak kıldı ve böyle evliliklerde bulunanların idam edilmelerini emretti.

YASAL DURUMU

Avrupa

Eşcinsel evlilik şuanda dünya genelinde on yedi, Avrupa genelinde 13 ülkede yasaldır. Hollanda 2001'de eşcinsel evliliklerin uygulandığı ilk ülke olmuştur ve ardından onu Belçika, İspanya, Danimarka,Norveç, İsveç, Portekiz, İzlanda, Fransa, Birleşik Krallık, Lüksemburg İrlanda’da izlemiştir. Eşcinsel evlilik ilk defa halk oylamasına sunulmuş ve referandum sonucunda İrlanda'da eşcinsel evlilik yasallaşmıştır. En son Kıbrıs’ın güneyinde de eşcinsel evlilik yasallaştırılmıştır.

Amerika kıtasında eşcinsel evlilik

Kanada

2005 yılında medeni hukukta eşcinsel evliliği tanıyan ilk Kuzey Amerika ve Dünya'da ülke çapında eşcinsel evliliği yasallaştıran dördüncü ülkesi Kanada olmuştur. Kanada eşcinsel evliliği tüm ülke genelinde yasallaştırmadan önce yasayı merkez hükümetinden önce 3 eyalet ve bölge kabul etmiş ve ülke geneli yasadan öncede aynı eyalet ve bölgelerde 3,000 eşcinsel çift evlenmiştir.

Arjantin

2010 yılından bu yana Arjantin'de eşcinsel evlilik yasaldır. Eşcinsel evliliği tanıyan ilk Güney Amerika ülkesi olmuş Uruguay'da yasamanın her iki kabinesi de eşcinsel evliliği yasasını kabul etmiştir. Ayrıca 22 Temmuz 2010 yılından bu yana yasal olan yasa da eşcinsel çiftlere evlat edinme hakkı da verilmektedir.

Brezilya

2004 yılından bu yana Brezilya'nın altulusal yetki alanlarına göre bazı bölge ve eyaletlerinde serbest olan eşcinsel evlilik merkez hükümeti tarafından 2013 yılında ülke genelinde yasallaştırılmıştır.

Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nin Massachusetts, Connecticut, Iowa, Vermont, New Hampshire, Maine, Maryland, Washington, Maine, Kaliforniya, Rhode Island, Minnesota, New Jersey eyaletleri;Washington, D.C. federal bölgesi; Coquille kabilesi; ve Meksika'nın Mexico federal bölgesinde de eşcinsel evlilikler yasal olarak yer almaktadır. ABD'de eşcinsel evlilik eskiden Kaliforniya ve Maineeyaletlerinde yasaldı; ancak yasama ve yargı yoluyla bu eyaletlerde verilen yasal statü halk referandumuyla kaldırılmıştır. 2012 senesi Kasım ayında yapılan genel seçimlerde eşcinsel evliliği Maine'de tekrar tahsis edilirken, Maryland ve Washington eyaletlerinde de ilk kez halk oylaması yolu ile geçerlilik kazanmıştır. 27 Haziran 2013 Anayasa mahkemesi karariyla Kaliforniya'da eşcinsel evliliği askıya alan Proposition 8 iptal edilmiş ve eşcinsel evlilik tekrar bu eyalette geçerlilik kazanmıştır. Aynı tarihte anayasa mahkemesinin bir diğer kararıyla, eşcinsel evliliğin geçerli olduğu bir eyalette resmi olarak evlenen bir eşcinsel çiftin evlilikleri federal hükümet tarafından da tanınır olup, heteroseksüel evli çiftlere tanınan federal hakların hepsi eşcinsel evli çiftler için de geçerli hale getirilmiştir. 26 Haziran 2015'teAmerika Birleşik Devletleri Yüce Mahkemesi tarafından verilen Obergefell v. Hodges kararı ile tüm eyaletlerde eşcinsel evlilikler yasallaşmış oldu.

Afrika

2006 yılında Güney Afrika eşcinsel evliliği yasalaştıran ilk ve tek Afrika ülkesi olmuştur.

Okyanusya

Yeni Zelanda'da eşcinsel evliliği 17 Nisan 2013 tarihinden itibaren yasaldır.

Asya

İsrail, ülke sınırları dışında uygulanan eşcinsel evlilikleri yasal olarak tanımıştır; fakat ülke sınırları içerisinde eşcinsel evlilik yapılamamaktadır. Yalnızca Kanada ve İspanya eşcinsel ve heteroseksüel çiftlere evliliklerinde aynı yasal statüyü vermektedir. Diğerleri ise eşcinsel evliliğin uygulanması için ülke içersinde ikameti önkoşul saymaktadır.

Eşcinsel çiftler arası medeni birliktelik

Ayrıca medeni birliktelik, eviçi partnerlik ve kayıtlı partnerlik evliliğin birçok avantajını eşcinsel çiftlere sunmaktadır. (Andorra, Avustralya, Kolombiya, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Macaristan, İzlanda, İsrail, Lüksemburg, Yeni Zelanda, Norveç, Portekiz, Slovenya, İsveç, İsviçre , İngiltere. Ayrıca Arjantin, Brezilya ve Meksika’nın bazı eyaletleri.Birleşik Devletlerde: California, Hawaii, Maine, New Jersey, Oregon, Washington eyaletleri.)

2013 Temmuz ayında İngiltere ve Galler’de de eşcinsel evlilik yasal statü kazanmıştır. Aynı şekilde yine 2013 yılının Temmuz ayında Birleşik Devletler Anayasa Mahkemesi “Evliliğin Savunulması Akdi – DOMA”’yı anayasaya aykırı bulduğundan, eşcinsel evliliğin geçerli olduğu Birleşik Devletler Eyaletlerinde yapılan evlilikler, federal düzeyde de tanınır hale gelmiştir.

Güney Kıbrıs

Kıbrıs Cumhuriyeti Meclisi, eşcinsel evliliğe olanak veren yasa tasarısını Kasım ayı sonunda onayladı.  Onaylanan tasarıya göre eşcinsel bireylerin Kıbrıs’ın güneyinde "medeni birliktelik" statüsünde evlilik yapabileceği bildirildi. Yasa tasarısı 39 lehte, 12 aleyhte ve 3 çekimser oyla meclisten onay alırken, yasanın, insan haklarına saygı duyulması yönünde atılmış bir adım olması bakımından önemli olduğu ifade edildi.