“BABUTSA’YI YENİDEN AYAĞA KALDIRIYORUZ”

KKTC Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü; Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Ankara Üniversitesi ile birlikte yürüttüğü ve Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği Kalkınma ve Ekonomik İş Birliği Ofisi (KEİ) tarafından desteklenen proje kapsamında önemli bir başarı elde etti.

“Kaktüs Koşnili Dactylopius opuntiae’nin KKTC yaygınlığının belirlenmesi ve biyolojik mücadelesine yönelik araştırmalar” projesi çerçevesinde Aralık 2025’te gerçekleştirilen arazi çalışmalarında Serdarlı bölgesinde kaktüs koşnili ile beslenen avcı böcekler tespit edildi. Yapılan incelemeler sonucunda söz konusu böceğin Hyperaspis trifurcata olduğu belirlendi.

Güney Amerika kökenli olan bu böceğin Akdeniz havzasında biyolojik mücadele ajanı olarak kullanıldığı biliniyor. Böceğin doğal yollarla veya taşımacılık faaliyetleriyle adaya ulaşmış olabileceği değerlendiriliyor. Şu anda Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün Türkmenköy İstasyonu’nda kurulan üretim odalarında faydalı böceğin kitle üretimine başlandı. Nisan ayında belirlenen pilot bölgelere salım yapılması ve zararlının kontrol altına alınması hedefleniyor.

Bakan Çavuş, iki toplum arasında yapılan teknik görüşmelerde elde edilen bilgiler doğrultusunda zararlı ile mücadele kapsamında yürütülen proje sayesinde önemli bir ilerleme kaydedildiğini belirtti. KKTC’de yürütülen çalışmaların bu alanda önde olduğunu ifade eden Çavuş, yapılan çalışmanın Ada genelinde kültürün önemli bir parçası olan babutsanın yeniden kazanılması açısından büyük bir umut olduğunu vurguladı.

Çavuş ayrıca, faydalı böceğin KKTC’de tespit edilmesinin her iki toplum için de önemli bir kazanım olduğunu belirterek, yakın zamanda Güney Kıbrıs’ın talep ettiği faydalı böceğin kendileriyle paylaşılacağını açıkladı.

Bakanlık verilerine göre biyolojik mücadele alanında son yıllarda önemli adımlar atıldı. 2023 yılında başlatılan altyapı çalışmalarıyla Türkmenköy İstasyonu’nda üretim alanları oluşturuldu. Bu kapsamda kaktüs üretim parseli, üretim serası kuruldu ve predatör üretimi için iki konteynerden oluşan iklim kontrollü üretim odaları oluşturularak kitle üretimine başlandı.

Öte yandan narenciye üretiminde zararlı olan Asya Turunçgil Psillidi (Diaphorina citri) ile mücadele kapsamında son iki yılda 90 bin adet parazitoid böcek (Tamarixia radiata) doğaya salındı. Yetkililer, faydalı böceğin adada kalıcı olabilmesi için salım yapılan alanlarda ilaçlama yapılmaması gerektiğini vurguladı.