AFGANİSTAN'DA HAMİLE KADINLAR DOĞUMU ÖLÜM KORKUSUYLA BEKLİYOR
Afganistan'da hamile kadınlar, birçok sağlık tesisi ve doğumevinin kapanmasıyla birlikte, sağlık hizmetlerine erişimde sorun yaşıyor. Ülkede pek çok kadın, hamilelik sırasında önerilen en az dört doktor muayenesini gerçekleştiremiyor.

02 Eylül 2024 Pazartesi 18:34
- Syed Anwar ve Swaminathan Natarajan
- Unvan,BBC Dünya Servisi
Kuzey Badahşan eyaletinde yaşayan ve altı aylık hamile olan Ferhunde isimli kadın, “İkinci bebeğimin doğumunun benim ya da bebeğimin ölümüne neden olmasından korkuyorum” diyor.
Ferhunde, bebeğini Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından işletilen 60 yataklı bir doğum hastanesinde dünyaya getirmeyi planlamıştı. Ancak hastanenin doğum ünitesi Temmuz ayından beri kapalı.
“İlk çocuğumu sezaryenle doğurmuştum. Bu sefer ne olacağını bilmiyorum” diyen Ferhunde durum hakkında çok endişeli olduğunu dile getiriyor.
BBC Afgan Servisi, Ferhunde gibi genç kadınlardan, ülkedeki doğum hizmetlerinin ne denli sıkıntılı olduğunu gösteren pek çok tanıklık dinledi.
Kadın doğum hizmetlerindeki olanaksızlıklar
Badahşan insanlar arasında büyük ölçüde ülkede “doğum yapmak için en kötü yer” olarak biliniyor. Dağlık, engebeli ve ulaşılması zor olan bu bölgede WHO tesisi, kadınlar için çok ihtiyaç duyulan bir can simidiydi.
Afganistan'daki WHO yetkilileri, BBC'ye yaptığı açıklamada, finansmandaki önemli eksiklik nedeniyle hastanenin doğum ünitesini kapatmak gibi zor bir karar aldıklarını söyledi.
BBC'nin konuştuğu doğum ünitesinin eski bir çalışanı, servis kapatılmadan önce “hastanede günde 15'e kadar sezaryen ameliyatı yapıldığını” söyledi.
Hastane genellikle aşırı kalabalıktı.
WHO yetkilisi, “Bu hastanede histerektomi ve sistektomi gibi başka ameliyatlar da yapılıyordu” dedi.
Badahşan'da faaliyette olan diğer tek doğum hastanesi, hayır kurumu Ağa Han tarafından finanse ediliyor. İki uzman ve dört doktorun görev yaptığı 30 yataklı hastane artan taleple başa çıkmakta zorlanıyor.
Bölgeye en yakın hastane Kunduz'da. O da arabayla neredeyse beş saat uzaklıkta. Pek çok kişi Ferhunde gibi araba kiralayamayacak kadar yoksul. Para bulsa bile doğum için Kunduz'daki hastaneye kabul edileceğinin garantisi yok, ki orası da aşırı kalabalık.
Ölüm sayıları kötüleşiyor
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'nun (UNICEF) verilerine göre 2020 yılında kaydedilen son anne ölüm oranı 100 bin doğumda 620 ölümdü. Bu oran küresel ortalamanın neredeyse üç katı.
UNICEF raporunda “Afganistan bebek, çocuk ya da anne olmak için dünyanın en tehlikeli yerlerinden biri olmaya devam ediyor” dedi ve sağlık kuruluşlarına erişimin zorluğundan bahsetti.
2023 yılında her 1000 doğum için 37 bebek ölümü bildirildi.
Afganistan'ın beşinci büyük şehri olan Celalabad'dan bir doktor, bebek ölümlerinin anne ölümlerine kıyasla daha hızlı arttığını söyledi.
Celalabadlı doktor, “Devlet hastanelerinde prematüre bebekleri tutacak olanaklarımız yok. Doğum sırasındaki komplikasyonlarla başa çıkmak için şartlarımız çok kötü” diye devam etti.
Ebe eksikliği
Yakın tarihli bir UNICEF raporuna göre, kadınların üçte biri sağlık kuruluşu olmayan yerlerde doğum yapıyor.
Taliban'ın getirdiği sosyal kısıtlamalar nedeniyle sağlık çalışanları seyahat etmekten çekiniyor.
Bu da birçok kadının eğitimsiz kadın akrabalarına ve komşularına bağımlı olduğu anlamına geliyor.
Kandahar şehrinin ücra bir bölgesinde görev yapan bir ebe, “Bölgede doğum hizmetlerinin olmaması nedeniyle bazı kadınlar evde doğum yapıyor ve bu yöntem tıbbi destek ve temel hijyen açısından tamamen standart dışı” diyor.
Ebe, “Köylüler bir keresinde sabah saat ikide doğum yapmış bir kadın getirmişlerdi ama plasenta dışarı çıkmamıştı” diye devam etti.
Aile gün doğumuna kadar bekleyip sonra kadını hastaneye yetiştirmiş.
“Çok acı çekiyordu. Elimizden gelenin en iyisini yaptık ve kadın acılarından kurtuldu” diyen ebe, birkaç saatlik hafif bir gecikmenin bile ölümcül olabileceğini dikkat çekiyor.
Bedenin ve ruhun yok oluşu
Kadınların sadece küçük bir yüzdesi hastane ücretlerini karşılayabiliyor.
Kabil'deki özel Shefajo kliniğinin bekleme odasında, yedi kez düşük yapmış 35 yaşındaki Musrsal ve dört kez düşük yapmış 20 yaşındaki Hamida ile tanışıyoruz.
Travmaları hala taze.
Fiziksel olarak bitkin ve duygusal olarak da yıpranmış görünen Musrsal, “Ne zaman bir çocuk kaybetsem, hafızamın yarısını kaybetmiş gibi hissediyorum. Saçlarımın yarısını kaybettim. Her çocuk kaybında ruhsal sorunlar yaşıyorum,” diyor.
Musrsal, doktorların kendisine düşük nedeninin “iyi beslenmemek ve kilo almak” olduğunu söylediğini hatırlatıyor.
Musrsal'ın çoğu Afgan kadının aksine hala bir devlet işi var, besleyici iyi gıdalar tüketiyor ve fiziksel olarak zorlayıcı işler yapmıyor.
Hamide, kliniğe ipek bir çarşaf ve parmakları kınalanmış halde giriyor. Yüzü açık.
“Son düşüğümü yaklaşık altı ay önce yaptım. Ondan sonra Kandahar, Quetta ve Chaman'daki doktorlara danıştım.”
Son iki şehir Pakistan'da. Kandahar'daki doktorlar bakteriyel bir enfeksiyon tespit etmiş ve ona bir aşı yazmışlar. Musrsal gibi Hamide de hamile kalmak için çırpınıyor.
16 yaşında evlenmeye zorlanmış Hamide, henüz bebek sahibi olamadığı için etrafındaki insanların alay konusu oluyor.
Hamide, “Bazı insanlar benimle dalga geçiyor ve neden çocuk sahibi olmadığımı soruyor. Bu sözlere tahammül etmek benim için çok zor” diyor.
Her iki kadın da birçok testten geçti ve şimdi sonuçlarını bekliyor.
Musrsal ve Hamide, bir jinekolog ve Shefajo Hastanesi'nin kurucusu olan Dr. Najmussama Shefajo'nun hastaları.
Dr. Shejafo, sağlık hizmetlerinde yaşanan keskin düşüşün nedenlerini şöyle sıralıyor:
“Ana faktörler kadın doktor ve hemşirelerin, uzmanlaşmış hastanelerin ve ilaçların eksikliği. Okuma yazma bilmemek ve insanlar arasında farkındalık eksikliği de yine diğer başlıca sebepler.”
Taliban'ın 2021'de iktidarı ele geçirmesinin ardından birçok deneyimli kadın doktor ülkeden kaçtı.
Yeni hükümet, yeni mezun kadın doktorlara tıp lisansı vermeyince durum daha da kötüleşti.
“Kadın doktor açığı giderek artıyor ve bu durum daha da kötüleşecek” diyen Dr. Shejafo, devlet hastanelerinin talebi karşılayamadığını ve gerekli sağlık hizmetini veremediğini de ekliyor.
“Bir devlet hastanesinde kanaması olan üç-dört annenin aynı yatakta oturtulduğunu gördüm. Başka bir yerde ise bir kuvözün içine beş bebek koymuşlar.”
Karşılıklı suçlamalar
Taliban hükümetinin sağlık bakanlığı sözcüsü, kadın doğum sağlığındaki kötü gidişatı önceki yönetime bağlıyor.
Dr. Şerafet Zaman, sürdürülebilir bir sağlık projesi finansmanı için bağışçı bulmaya çalıştıklarını dile getiriyor.
Amaçlarının Afgan halkına daha iyi sağlık hizmetleri sunabilecek uzun vadeli sürdürülebilir projeler üzerinde çalışmak olduğunu da sözlerine ekliyor.
Dr. Amar da sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi için hem merkezi bütçeden hem de uluslararası fonlardan kaynak bulmaya çalıştıklarını ve bunun yıllar alabilecek bir süreç olduğunu söylüyor.
343 sürücü rapor, 29 araç trafikten men edildi, bir sürücü tutuklandıÜlke genelindeki trafik denetimlerinde 343 sürücü rapor edildi, 29 araç trafikten men edilirken, 1 sürücü de tutuklandı.21 Kasım 2026 Cumartesi 15:43KIBRIS
Yonca Kavşağı-İskele ana yolunda asfalt yama çalışması yapılacakKarayolları Dairesi, Yonca Kavşağı-İskele ana yolunda pazartesi gününden itibaren asfalt yama çalışması yapılacağını duyurdu.20 Kasım 2026 Cuma 17:29KIBRIS
Ani ve Gayri Tabii Ölüm (İntihar) 20.11.2026 tarihinde, saat 13:00 sıralarında, Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesinde Ortopedi Servisinde yatılı tedavi görmekte olan Reza AKBARİ (E-30) intihar etmek suretiyle yaşamını yitirmiştir.20 Kasım 2026 Cuma 16:50KIBRIS
Mersinlik ve Kaplıca’da değişim coşkusu! Sermet Nereli’ye yoğun ilgiHer iki köyde düzenlenen buluşmalarda muhtarlara da söz veren Nereli, yerel yönetim anlayışında iş birliğini ve ortak aklı ön planda tutacaklarını vurguladı. Nereli, telefonunun herkese her zaman açık olacağını belirterek ulaşılabilir bir belediye başk20 Kasım 2026 Cuma 16:49KIBRIS
ARUCAD Rektörü Prof. Dr. Asım Vehbi, COP31’de Yeşil Dönüşümde Sanatın ve Üniversitelerin Rolünü AnlattıCOP31 Mavi Bölge’de düzenlenen panelde, üniversitelerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolü ve uluslararası akademik iş birlikleri ele alındı.20 Kasım 2026 Cuma 16:48KIBRIS
Yerli maydanoz ve beyaz sarmada tavsiye dışı bitki koruma ürünüTarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Tarım Dairesi’nin haftalık gıda denetimlerinde, ithal ürünlerin tamamı temiz çıkarken, yerli ürünlerin ikisinde tavsiye dışı bitki koruma ürünü tespit edildi.20 Kasım 2026 Cuma 16:44KIBRIS
Yonca Kavşağı-İskele ana yolunda asfalt yama çalışması yapılacakKarayolları Dairesi, çöken yol bölümlerinde pazartesi günü başlayacak asfalt yama çalışmalarının ikinci bir duyuruya kadar süreceğini belirterek sürücüleri dikkatli olmaları konusunda uyardı.20 Kasım 2026 Cuma 16:35İSKELE
Hristodulidis: Erenköy geçiş noktasının açılması konusu masadaDillirga köyler birliği heyetiyle görüşen Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’in, Erenköy geçiş noktasının açılması konusunun görüşme masasında olduğunu teyit ettiği bildirildi.20 Kasım 2026 Cuma 16:34KIBRIS
7 Aralık'ta eğitimi bir gün ara veriliyorİki seçim bir arada olunca sayım işlemleri uzun süreceğinden eğitime ara veriliyor.20 Kasım 2026 Cuma 16:31EĞİTİM
İskele’de köpeğini başıboş bırakan 44 yaşındaki şahsa yasal işlemRuhsatsız olarak sorumluluğunda bulundurduğu köpeği başıboş bırakan 44 yaşındaki A.U. hakkında yasal işlem başlatıldı. Köpeğin sokakta yürüyen bir kişiyi sağ bileğinden ısırdığı belirtildi.20 Kasım 2026 Cuma 16:26KIBRIS
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2014 Detay Kıbrıs










Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.