PARA TRANSFERİNDE 'FAST' DÖNEM

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından (TCMB) yapılan açıklamada, Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) Sistemi ile elektronik ödemelerin sisteme kayıtlı Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası (TCKN), telefon numarası ve e-posta adresi ile kolay ve pratik bir şekilde başlatılmasını sağlayan Kolay Adresleme Sistemi'nin de kullanıma sunulduğu belirtildi.

Limit kademeli artırılarak bin liraya yükseltilecek

FAST Sistemi'nin yaygın kullanımının yakından izlenmesi amacıyla ilk aşamada 50 lira limitli olarak başlatıldığı aktarılan açıklamada, "Bu limit, kullanımın yaygınlığına göre kademeli şekilde artırılarak 1000 liraya kadar yükseltilecektir. FAST Sistemi, işlem limitlerinin daha yüksek seviyelere çıkarılması ve karekodlu ödemeler ile ödeme isteme gibi katma değerli yeni özelliklerin de yakın vadede eklenmesiyle, dijital ekonominin bir üst seviyeye taşınmasına önemli katkılar sağlayacaktır." denildi.

'FAST' Sistemi adı gibi hızlı olacak

Fonların Anlık ve Sürekli Transferi olarak isimlendirilen bu yeni sistemle vatandaşlar, farklı bankalardaki hesapları arasındaki para transferlerini saniyeler içerisinde, 7 gün 24 saat gerçekleştirebilecek.

Ödemeleri hesaptan hesaba saniyeler içerisinde tamamlayacak ve 7/24 çalışacak FAST Sistemi, vatandaşların hayatında önemli yenilikleri beraberinde getiriyor.

Hayata geçirilen sistemle kişiler ve işletmeler farklı bankalardaki hesaplar arasında günün her anında 7/24 para aktarabilecek. Aktarılan fon, ödeme işleminin başlatılmasından itibaren saniyeler içerisinde alıcının hesabında kullanılır duruma gelecek ve işlemin tarafları bankaları tarafından işlem sonucu hakkında bilgilendirilecek.

FAST Sistemi ile birlikte, ödemelerin IBAN yerine telefon numarası, kimlik numarası veya e-posta adresi gibi bilgiler kullanılarak başlatılmasını sağlayan Kolay Adresleme Sistemi (KOLAS) de vatandaşların kullanımına sunuldu.

KOLAS ile FAST katılımcılarının müşterileri, mobil telefon numaraları, e-posta adresleri veya TCKN bilgileri ile ödeme almak istedikleri hesaplarını (IBAN) eşleştirebiliyor. Bu sayede gönderici, alıcının bankası, hesap numarası ve ismini giriş yapmaya gerek olmadan ödemesini hızlı ve kolay bir şekilde başlatabiliyor. Ayrıca kişiler arasında ve ticari işletmelere karekod ile ödeme yapılması da mümkün.

Kişiler ve işletmeler arasında 7/24, kolay ve hızlı ödeme yapılmasını sağlayacak FAST Sistemi daha az nakit kullanan bir topluma geçişte ve ekonominin dijitalleşmesinde önemli bir işlev görecek.

FAST'ın EFT'den farkları

EFT Sistemi ile bankalardaki hesaplar arasında para transferleri saniyeler içerisinde gerçekleşse de bankaların parayı alıcının hesabında kullanılır bir duruma getirmesi için bir süre taahhüdü bulunmuyor. Bu nedenle ödemelerin hesaplara yansıması daha uzun zaman sürebiliyor. Ayrıca EFT Sistemi sadece mesai saatleri içerisinde çalışıyor.

EFT işlemi sonrasında alıcı ve gönderene bildirim yapılması zorunluluğu da bulunmuyor. FAST sisteminde ise bildirim zorunluluğu bulunuyor.

Dünya örnekleri

Son dönemde anlık ödeme sistemi olarak sınıflandırılan FAST benzeri sistemlerin yaygınlaşmaya başladığını görülüyor. Anlık ödeme sistemleri özellikle, İngiltere, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde uzun süredir yaygın olarak kullanılıyor.

2018 yılından itibaren Avustralya, Rusya, Sırbistan, Macaristan, Malezya gibi ülkeler ile Avrupa Birliği’nde yeni sistemler devreye alındı. Amerikan Merkez Bankası da böyle bir sistem konusunda inceleme çalışmalarına başladı.

FAST Sisteminin kullanımının yaygınlaşması stratejisi doğrultusunda TCMB tarafından bankalardan mesaj ücreti alınmayacak. Bankaların müşterilerinden tahsil edecekleri ücretlere ilişkin değerlendirmeler TCMB tarafından sürdürülüyor. FAST Sisteminde katılımcılar arası uçtan uca bir para transferi işleminin ortalama 2-3 saniyede tamamlanması hedeflenirken en fazla 25 saniye içerisinde tamamlanmayan işlemler iptal edilecek.

FAST Sistemin TR Karekod'u destekleyecek

FAST Sistemi ödemelerde ulusal karekod standardı olan TR Karekod’u destekleyecek. Böylece FAST ödemelerine ilişkin bilgiler bir standart içerisinde çok hızlı, kolay ve hatasız bir şekilde paylaşılacak olup, bu sayede ödeme işlemleri hızlandırılacak.

Müşteriler, alışveriş işlemlerinde mal ve hizmet alımında tacirin göstereceği karekodu tarayarak hızlı ve kolay bir şekilde ödeme yapabilecek.

Karekod ile hızlı bir temassız ödeme hizmeti sağlayacak olan FAST, nakit ve kartlı ödemelerin alternatifi olarak kullanıcıların hayatında yer alacak.

Sistemin vatandaşlar ve işletmelerce kullanımı

Vatandaşların ve işletmelerin FAST Sistemi katılımcısı herhangi bir bankada hesabının bulunması yeterli olacak. Ayrıca, telefon numarasına para alabilmek için bankası aracılığıyla Kolay Adresleme Sistemine telefon numarasını kayıt ettirerek banka hesabı ile eşleştirmesi gerekli olacak.

Diğer taraftan, işletmeler iş yerlerinde Karekod kullanarak anlık ödeme kabul edebilecek.

FAST ile birlikte bireysel ve ticari ödemeler yapılabilecek. Özellikle devreye alınacak olan KOLAS ile bireysel ödemelerin, TR Karekod ve Ödeme İsteme (Request to Pay, R2P) ile de alışveriş ödemelerinin yaygınlaşması hedefleniyor.

Uzun vadede ise EFT sistemindeki tüm perakende ödemelerin FAST'a kayması değerlendirilecek.