GEZEGEN VE YILDIZLARIN YAŞI NASIL HESAPLANIYOR?
Gökbilimciler için yaş bir sayıdan çok daha fazlası. Uzak evrenlerin tarihi, evrimi ve yaşam potansiyelleri yaşla ortaya çıkarılır. Yine de gök cisimlerinin yaşını belirlemek düşündüğünüzden daha karmaşık.
![Gezegen ve yıldızların yaşı nasıl hesaplanıyor?](http://www.detaykibris.com/d/news/179607.jpg)
11 Mayıs 2024 Cumartesi 20:14
Yaşlarını ölçmek, gezegenlerin ve yıldızların ne zaman oluştuğu ve nasıl değiştiğini anlaşılmasına yarıyor. Ne yazık ki uzaydaki cisimlerin yaşını ölçmek hayli zor. Kaliforniya Üniversitesi Astronomi ve Astrofizik Profesörü Adam Burgasser, gökbilimcilerin gezegenlerin ve yıldızların yaşlarını anlamak için kullandıkları yöntem ve araçları şöyle özetliyor:
* Güneş gibi yıldızlar milyarlarca yıl boyunca aynı parlaklığı, sıcaklığı ve büyüklüğü korurlar. Sıcaklık gibi gezegen özellikleri genellikle kendi yaşları ve evrimlerinden ziyade yörüngesinde döndükleri yıldız tarafından belirlenir. Yıldızlar zaman içinde parlaklık ve renk bakımından değişiklik gösterir. Gökbilimciler, çok hassas ölçümlerle bir yıldızın bu ölçümlerini, yaşlandıkça yıldızlara ne olacağını tahmin eden matematiksel modellerle karşılaştırabilir ve bundan bir yaş tahmininde bulunabilir.
* Yıldızlar yalnızca parlamaz aynı zamanda da döner. Zamanla dönen bir tekerleğin sürtünmeyle yavaşlamasına benzer bir şekilde dönmeleri yavaşlar. Gökbilimciler, farklı yaşlardaki yıldızları dönüş hızlarını karşılaştırarak, ‘jirokronoloji’ adını verdikleri bu yöntemle yaş hesabı için matematiksel oranlar oluşturabildi.
* Güneş gibi yıldızlar milyarlarca yıl boyunca aynı parlaklığı, sıcaklığı ve büyüklüğü korurlar. Sıcaklık gibi gezegen özellikleri genellikle kendi yaşları ve evrimlerinden ziyade yörüngesinde döndükleri yıldız tarafından belirlenir. Yıldızlar zaman içinde parlaklık ve renk bakımından değişiklik gösterir. Gökbilimciler, çok hassas ölçümlerle bir yıldızın bu ölçümlerini, yaşlandıkça yıldızlara ne olacağını tahmin eden matematiksel modellerle karşılaştırabilir ve bundan bir yaş tahmininde bulunabilir.
* Yıldızlar yalnızca parlamaz aynı zamanda da döner. Zamanla dönen bir tekerleğin sürtünmeyle yavaşlamasına benzer bir şekilde dönmeleri yavaşlar. Gökbilimciler, farklı yaşlardaki yıldızları dönüş hızlarını karşılaştırarak, ‘jirokronoloji’ adını verdikleri bu yöntemle yaş hesabı için matematiksel oranlar oluşturabildi.
* Bir yıldızın dönüşü güçlü bir manyetik alan oluşturur. Yıldızların yüzeylerinde meydana gelen güçlü enerji ve ışık patlamaları gibi manyetik faaliyetler bu sebeple oluşur. Bir yıldızın manyetik etkinliğindeki düzenli düşüş de yaşının tahmin edilmesinde yardımcıdır.
* Yıldızların yaşını belirlemek için kullanılan daha gelişmiş yönteme ‘astrosismoloji’ ya da ‘yıldız sarsıntısı’ denir. Gökbilimciler yıldızların yüzeylerinde, içlerinden geçen dalgaların neden olduğu titreşimleri inceler. Genç yıldızlar yaşlılara göre farklı bir titreşime sahiptirler. Örneğin bu yöntemle Güneş’in 4,58 milyar yaşında olduğu tahmin edilmiştir.
* Güneş sistemindeki ‘radyonüklitler’ gezegenlerin yaşının belirlenmesinde kaynaklık etmektedirler. Bunlar uzun bir süre boyunca yavaşça enerji salan özel atomlardır. Doğal saatler olarak bilinen radyonüklitler, bilim insanlarının kayaların, kemiklerin ve çanak çömleklere kadar her türlü şeyin yaşını belirlemelerine yardımcı olmaktadır. Bilim insanları bu yöntemi kullanarak bilinen en eski göktaşının 4,57 milyar yaşında olduğunu ve bunun Güneş’in 4,58 milyar yıllık astrosismoloji ölçümüyle nerdeyse aynı olduğunu belirlediler. Dünyada bilinen en eski kayaların yaşıysa 4,4 milyar yıl. Aynı şekilde Apollo görevleri sırasında Ay’dan getirilen toprağın radyonüklit yaşı yaklaşık 4,6 milyar yıl bulunmuştu.
* Radyonüklitleri incelemek için genellikle elde bir taş olması gerekir. Bu yüzden bilim insanları, taş getirilemeyen Mars gibi kayalık uzay cisimlerinin yaşlarını genellikle kraterlerini sayarak belirlerler.
* Güneş sistemi dışındaki gezegenlerin yaşlarıysa mevcut teknolojiyle şimdilik doğrudan ölçülemiyor. ‘Pleiades’ (Ülker yıldız kümesi) veya ‘Omega Centauri’ (Samanyolundaki en büyük yıldız kümesi) gibi kümelerdeki yıldızların hepsinin aşağı yukarı aynı dönemlerde oluştuğuna inanılıyor. Gökbilimciler bazı yıldızların atmosferlerinde uranyum gibi radyonüklitleri tespit edebiliyor ve bunlar diğer yöntemlerle elde edilen yaşları kontrol etmek için kullanılıyor.
Tatlısu Harnup Festivali başladıTatlısu Belediyesinin Final Organizasyon işbirliği ile düzenlediği 17. Tatlısu Harnup Festivali'nin açılışı dün akşam gerçekleşti.07 Eylül 2024 Cumartesi 21:18KÜLTÜR/ SANAT
Diyabet Kampı, Mimoza Beach Hotel’de 60 katılımcıyı bir araya getirdiYakın Doğu Üniversitesi DESAM Araştırma Enstitüsü, Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Kıbrıs Türk Diyabet Derneği iş birliğiyle düzenlenen “Diyabet Kampı”, Mimoza Beach Hotel’de yoğun katılımla tamamlandı.07 Eylül 2024 Cumartesi 21:16YDÜ - YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ
Cedi Osman, Panathinaikos’a transfer olduTürkiye Milli basketbolcu Cedi Osman, Yunanistan’ın Panathinaikos takımına transfer oldu.07 Eylül 2024 Cumartesi 21:14BASKETBOL
Özgür Özel'den Erdoğan'a: Cesaretiniz varsa Kasım 2025'te erken seçim yapalımCumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'a seslenen Özel, anket sonuçlarına göre milletin erken seçim isteğinin yüzde 50'yi geçtiğini belirterek, erken seçim talebinde bulundu07 Eylül 2024 Cumartesi 20:09TÜRKİYE
Erdoğan’ın günler sonraki tepkisini manidar bulan Özel, uyardı: Teğmenlerin siyasi hesaplara alet edilmesini millet unutmaz, vazgeçin!Erdoğan’ın günler sonraki tepkisini manidar bulan Özel, uyardı: Teğmenlerin siyasi hesaplara alet edilmesini millet unutmaz, vazgeçin!07 Eylül 2024 Cumartesi 20:00TÜRKİYE
Erdoğan, kılıçla yemin eden teğmenleri hedef aldı: O kılıçları kime çekiyorsunuz? Kendini bilmezler temizlenecekErdoğan, kılıçla yemin eden teğmenleri hedef aldı: O kılıçları kime çekiyorsunuz? Kendini bilmezler temizlenecek07 Eylül 2024 Cumartesi 19:59TÜRKİYE
KTSYD Kupası sahibini buluyorMiracle Değirmenlik ile Yenicami kulüpleri arasında, Cumartesi akşamı oynanacak olan 37. KTSYD Kupası maçına geri sayım başladı.07 Eylül 2024 Cumartesi 19:56FUTBOL
Tatar ve Üstel karşı karşıyaTatar ve Üstel tavla turnuvasında karşı karşıya geldi07 Eylül 2024 Cumartesi 19:52KIBRIS
Basketbol'da Yeni sezon Ekim’de başlıyorBasketbol Federasyonu, kulüp antrenörleri ile 2024-2025 sezonunun planlamasını kulüp antrenörleri ile konuştu.07 Eylül 2024 Cumartesi 19:49BASKETBOL
Delicate Sky Bar and Lounge açıldı!Delicate Sky Bar and Lounge Narin Eatery Salamis Roof Top’ta açıldı.07 Eylül 2024 Cumartesi 19:45GAZİMAĞUSA
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2014 Detay Kıbrıs
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.