DÜNYANIN EN ESKİ CENAZE TÖRENİNDE NE YENDİ?
İsrail’de bulunan 12 bin yıllık bir mezar, Taş Devri insanlarının cenaze anlayışına ışık tutuyor...

25 Mayıs 2016 Çarşamba 14:51
12 bin yıl önce esrarengiz bir kadın anısına büyük bir ziyafet verilmişti. Kadının mezarı ilginç nesnelerle doldurulmuş, üzerine yemek artıkları fırlatılmıştı.
Bu kalıntılar İsrail’deki Hilazon Tachtit mağarasında bulundu. Daha önce de burada başka insan kalıntıları bulunmuştu.
Arkeologlar keşfedildiği günden beri bu kalıntıları inceliyor.
Bu gömütlerde olayların nasıl geliştiğine dair bulgular Current Anthropologydergisinde yayımlandı.
Bu kalıntıların, 15.000 ila 11 bin 500 yıl önce Akdeniz’in doğusundaki Levant bölgesinde yaşayan Natufian kültürüne ait olduğu tespit edildi.
Yerleşik toplum
Gruplar halinde yaşayan bu insanlar tarımdan önce yerleşik hayata geçtiği sanılıyor. Bu olağan dışı bir durumdu. Zira o devirde diğer insanların çoğu avcılık ve toplayıcılıkla uğraşıyordu.
Natufianlar organize bir şekilde cenaze töreni düzenleyen ilk insanlar arasında yer alıyordu.
Sekiz yıl boyunca mezarları incelemiş olan Kudüs’teki İbrani Üniversitesi’nden Leore Grosman “O zamanlar mezar olgusu ilk kez ortaya çıkmıştı. Belki de toplumda daha karmaşık bir yapı oluşmaya başladığı içindir” diyor.
Hilazon Tachtit’teki ziyafet bugüne kadar keşfedilmiş en geniş ve en eski törensel yemekti.
Menüde balık, ceylan, tilki, ağaç sansarı, yılan ve tavşan vardı. Kızarmış kaplumbağa da oldukça revaçta olmalıymış ki 80 tanesinin kalıntıları bulundu.
Bu kadar yemeği yiyen epeyce kalabalık bir insan topluluğu olmalıydı.
Törenin aşamaları
Grosman, ABD’deki Connecticut Üniversitesi’nden Natalie Munro ile birlikte, cenaze hazırlıkları ve ziyafetin dikkatle planlanmış en az altı aşamadan geçtiğini tespit etti.
- Natufianlar önce içine mezarı açmak için mağarayı oydular.
- Mezara oyup koydukları kireçtaşını ceylan boynuzu, kırmızı aşıboyası, kaplumbağa kabuğu ve tebeşir taşları gibi ilginç nesnelerle doldurdular.
- Sonra kireçtaşının üzerine kül döktüler.
- Kadının cenazesini bunların üzerine oturur pozisyonda yerleştirdiler. Bir yaban domuzunun ön bacağını ve birkaç kaplumbağa kabuğunu daha kadının kafasının ve kalçasının altına yerleştirdiler. Diğer Natufian yerleşim alanlarında görülmeyen deniz kabuğu, kartal tüyü, başka bir insana ait ayak gibi ilginç nesneler de koydular kadının üzerine ve etrafına.
- Sonra ziyafete geçtiler. İnsanlar yedikleri yemek artıklarını mezar kapatılmadan önce içine fırlatmıştı.
- Son aşamada ise Natufianlar mezarın üstünü 75 kg kadar büyük bir kireçtaşı ile kapattı. Natufian bölgesinde ilk kez bu kadar büyük bir kireçtaşı bulunmuştu.
Bu cenaze yemeği büyük bir hazırlık gerektiriyordu. Hayvanları avlayıp yenecek hale getirmek haftalar almış olmalıydı.
Şaman kadın
Yanındaki diğer insanların daha sade gömülmesine karşın bu kadının mezarına neden özel muamele yapıldığını tam olarak bilemiyoruz.
Grosman onun toplumda özel bir konumu olduğunu, etrafına dizilen eşyaların şamanlara özgü olduğunu söylüyor. “Bütün verileri değerlendirdiğimizde bu kadının muhtemelen bir şaman olduğunu söyleyebiliriz” diyor.
İskeletine bakılırsa doğuştan aksaktı kadın.
Bu cenaze yemeği Natufianların karmaşık bir toplumsal ilişki sistemi olduğunu gösteriyor. Avcılık ve toplayıcılıkla uğraşan küçük gruplar böyle gelişkin törenler düzenleyecek durumda değildi. Sürekli hareket halinde olmaları büyük gruplarla köklü ilişki kurmalarına engel oluyordu.
California Üniversitesi’nden Lisa Maher, Natufianların cenaze törenleri ile ilgili bulguların o kültür hakkında önemli sembolik ve ideolojik bilgiler verdiğini söylüyor.
Daha sonraki birçok toplumun Natufianlardan esin aldığı düşünülüyor. “Sonraki Neolitik (Taş Devri) ritüellerinin çoğu farklı ölçülerde Natufian geleneklerinden gelmedir” diyor Maher.
Sermet Nereli: “Halkla birlikte yöneteceğiz, herkes kazanacak, İskele kazanacak”“CTP’nin markalaşmış ‘Herkes için hizmet’ anlayışını İskele’yle buluşturacağız”17 Eylül 2026 Perşembe 17:43İSKELE
Erhürman, 23 Eylül’de New York’a gidecekCumhurbaşkanı Tufan Erhürman, 23 Eylül’de New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin ile görüşeceğini açıkladı.17 Eylül 2026 Perşembe 17:20KIBRIS
170 üreticiye bin modern arı kovanı“KKTC Arıcılığın Geliştirilmesi Kırsal Kalkınma Projesi -Kovan Dağıtım Töreni”, bugün Lefkoşa Millet Bahçesi’nde yapıldı.17 Eylül 2026 Perşembe 17:18KIBRIS
Erhürman'dan seçim yasasına ilişkin 4 uyarıCumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Cumhuriyet Meclisi’ne iade ettiği Seçim ve Halkoylaması Yasası ile ilgili 4 noktaya dikkat çekerek, düzenlemelerin Meclis tarafından yeniden değerlendirilmesini istedi.17 Eylül 2026 Perşembe 17:12KIBRIS
Meteoroloji Dairesi'nden sağanak uyarısıMeteoroloji Dairesi, yarın gök gürültülü sağanak beklendiğini duyurarak, yetkililer ile vatandaşları tedbirli olmaya çağırdı.17 Eylül 2026 Perşembe 14:01HAVA DURUMU
BM’den Erhürman-Hristodulidis görüşmesi sonrası açıklamaKıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis’in görüşmesi tamamlandı.17 Eylül 2026 Perşembe 13:27KIBRIS
Kişi: Değişim yakın...Önlerinde 2,5 ay bulunduğunu belirten Kişi, son sözü halkın söyleyeceğini ifade ederek, “Biz hazırız. Karşımıza nasıl bir tablo çıkacağını biliyoruz. Az sabır… Değişim yakın!” dedi.17 Eylül 2026 Perşembe 13:19KIBRIS
Şahali’den DAÜ’deki görev değişikliği önerisine tepki: “DAÜ’ye dokunma artık!”CTP Milletvekili Erkut Şahali, seçime sayılı günler kala Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde (DAÜ) Vakıf Yöneticiler Kurulu Başkanı ve üyelerinde değişiklik yapılmasının gündeme gelmesine tepki gösterdi.17 Eylül 2026 Perşembe 13:13KIBRIS
Erhürman'dan Karma Oyu Kaldıran Düzenlemeye VETO!Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, karma oyu kaldıran Seçim ve Halkoylaması Değişiklik Yasası’nda yapılan yeni düzenlemeyi Meclis’e iade etti.17 Eylül 2026 Perşembe 13:09KIBRIS
Taçoy'dan akaryakıta zam savunmasıTaçoy: Akaryakıt düzenlemesi kar amaçlı değil, tedarikin devamını sağlamak adına yapıldı17 Eylül 2026 Perşembe 13:01KIBRIS
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2014 Detay Kıbrıs











Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.